انجام کدام آزمایش های پزشکی مفید و ضروری است؟ | تغذیه سالم

انجام کدوم آزمایشای پزشکی به درد بخور و لازمه؟

آزمایشای پزشکی واسه تشخیص زودتر از موعد معمولی بیماریا امروزه تنوع زیادی پیدا کرده و به تجارت بزرگی تبدیل شده است. اما کدوم یکی از این آزمایشا مفیدن و جنبه های منفی اونا چیه؟

آزمایشای به درد بخور و لازم

دکترمایکل موزلی واسه جواب دادن به سوال، علاوه بر بررسی دلایل علمی، شخصا تعداد خیلی از این آزمایشا رو روی خود انجام داده.

این بررسی رو از بیماریای قلبی شروع می کنم چون مهمترین دلیل مرگ زودرس در بریتانیا است. آزمایشهای پایه و مقدماتی رو میشه در شبکه بهداشت عمومی بریتانیا به رایگان انجام داد و در کل خیلی ساده هستن.

اول ازم خون گرفتن تا مواردی مثل کلسترول رو سبک سنگین کنن. بعد دکتر خونواده قد، وزن و فشار خون منو اندازه گیری کرد. اون تموم این اطلاعات رو به یه نرم افزار محاسبه آنلاین به نام کیوریسک داد و پس از محاسبه اطلاعات معلوم شد که احتمال حمله قلبی یا سکته من در ۱۰ سال آینده حدود ۱۰ درصده.

اینجور نتیجه ای عالی نیس ولی از قرار معلوم از متوسط احتمال وقوع حمله قلبی واسه آدمایی در سن و سال من کمی پایین تره.

دکتر خونواده گفت که طبق دستورالعملای خدمات بهداشتی بریتانیا من باید داروی استاتین مصرف کنم که معمولا واسه کاهش چربی و کلسترول تجویز می شه.

من در مورد مصرف استاتین خیلی مطمئن نیستم. این دارو خطر مرگ رو در آدمایی که به بیماریای قلبی گرفتار هستن کم می کنه ولی فایده اون واسه آدمایی که سالم هستن خیلی قطعی نیس. علاوه بر این داروی استاتین مشکلات جانبی مثل افزایش خطر دچار شدن به دیابت نوع دو داره.

واسه اطمینان من یه آزمایش دیگه انجام دادم: سی تی اسکن قلب. تو یه کلینیک خصوصی هزینه این آزمایش بین ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ پونده و فرد در برابر تابش کمی اشعه ایکس قرار میگیره.

در این آزمایش فرد باید تو یه ماشین مخصوص دراز بکشه و به اون ماده ای رنگی تزریق می کنن (همون که اصطلاحا عکس رنگی می گن). تصاویری که این دستگاه از رگای خون رسان به قلب (رگهای کورونر) میگیره بسیار دقیق هستن و پزشکان با کمک اون می تونن انسداد ناکامل رگهی کورونر رو ببینن.

این دستگاه در پایه واسه تشخیص نارساییای قلبی طراحی و ساخته شد ولی امروزه از اون واسه بیماریابی استفاده می شه. دربریتانیا معمولا این کار رو باید در بخش خصوصی انجام داد.

پس از تصویربرداری، یه دکتر متخصص قلب یافته های اونو بررسی کرد. اون با نشون دادن سایه های تیره رنگ بسیار کوچیکی در یکی از رگهای اصلی خون رسان به قلب (LAD)، گفت: “دلیل تیره بودن این نقطه رسوب کلسترول در دیواره های رگه.”

من با کمی اضطراب از اون پرسیدم: “خطرناکه؟”

دکتر متخصص در جواب گفت: “بله. نمی خوام زیادتر از اندازه شما رو نگران کنم ولی این موارد خطرناک هستن. چون طبیعت اونا غیرقابل پیش بینیه و در آدمایی که عموما سالم هستن و مشکل قلبی ندارن می تونن سکته قلبی بسازن. صبح می رید سر کار و دیگه برنمی گردید.”

بخاطر این در بریتانیا به اون لقب مریضی “شوهرکش” دادن.

دکتر متخصص نمی تونست با قاطعیت احتمال وقوع حمله قلبی کشنده رو تعیین کنه و گفت که اگه می تونستیم اینجور کاری بکنیم یه پیشرفت عجیب در علم پزشکی بود. اون به من پیشنهاد کرد که داروی استاتین مصرف کنم چون به گفته اون “استاتین می تونه کلسترولی رو که در جداره رگای قلب رسوب کرده نابود کنه.”

من با روحیه خوبی این آزمایش رو انجام دادم ولی پس از صحبتای دکتر متخصص عبارت “شوهرکش” در ذهنم دور می زد.

مشکل بعضی از این آزمایشایی که با هزینه شخصی انجام می شه همینه. اونا ممکنه در مقایسه با آزمایشای ساده شبکه بهداشت عمومی جزئیات بیشتری از احتمال سکته قلبی به شما ندن ولی نگرانی شما رو زیاد می کنن.

دومین مریضی که در بریتانیا بیشتر از موارد دیگه قربونی میگیره سرطانه. اما درباره غربالگری (بیماریابی) سرطان اختلاف نظر هست و منتقدان می گن که ضررشون بیشتر از فواید اوناس.

آزمایشهای غربالگری آزمایشایی هستن که واسه تشخیص زودتر از موعد معمولی بیماریا انجام می شن. در کشورای پیشرفته این آزمایشا در برنامه بهداشت کشوری گذاشته شده و مثلا براساس سن یا جنس انجام می شن، مثل ماموگرافی واسه سرطان پستون در زنان بالای پنجاه یا پاپ اسمیر واسه سرطان دهانه رحم. در ایران برنامه های غربالگری به نسبت کشورای غربی در سطح محدودتری انجام می شه مثلا واسه فشار خون یا دیابت یا تست شنوایی وبینایی و کم کاری تیروئید در کودکان. تازگیا هم غربالگری واسه سه نوع سرطان شروع شده. در ایران بیشتر خود افراد با مراجعه به مطب پزشکان یا مراجعه به آزمایشگاه و رادیولوژی این آزمایشا رو انجام میدن. این ازمایشا با آزمایشایی که پزشکان بعد از تشخیص مریضی انجام میدن در بیشتر نزدیک به اتفاق موارد فرق دارن.

آزمایشای مربوط به سرطان پستون در شبکه بهداشت عمومی واسه تموم زنان بین ۵۰ تا ۷۰ سال به رایگان در دسترسه و قراره تا سال آینده شامل زنان تا سن ۷۳ سال هم بشه.

یکی از پژوهشایی که تازگیا در بریتانیا انجام شده نشون داد که انجام این آزمایش هرساله جون ۱۴۰۰ نفر رو نجات میده. اما یه مرکز پژوهشای پزشکی معتبر در کپنهاگ با این نتیجه گیری مخالفه.

مرکز پژوهشای پزشکی نوردیک کوچران میگه در سالهای گذشته به دلیل پیشرفت در درمان سرطان پستون، به ماموگرافی (تصویربرداری واسه تشخیص سرطان پستون) توجه لازم صورت نمی گیره و پژوهشای گذشته نشون میدن که غربالگری نتونسته موارد دچار شدن به سرطان پستون پیشرفته رو کم کنن.

دکتر لونا هیث رییس قبلی انجمن ملی پزشکان خونواده بریتانیا و یکی از منتقدان قدیمی میگه بهتر می دونه غربالگری (بیماریابی) سرطان پستون انجام نده: “من بهتر می دونم وقتی توده ای در سینه ام پیدا شد دنبال بهترین روش درمانی بروم.”

اما دکتر رابین ویلسون رییس هیئت مشورتی غربالگری سرطان پستون، عقیده داره که غربالگری سرطان پستون جون افراد زیادی رو نجات داده ام خطراتی هم هست:

ماموگرام

“زنان باید از فوائد و خطرات این آزمایش به طور کامل اطلاع داشته باشن و یه تصمیم آگاهانه بگیرن. ما پزشکان هم باید علم و تجربه خود رو در مورد سرطانایی که نیاز به درمان ندارن بالا ببریم.”

سرطان پروستات هر ساله در بریتانیا حدود ۱۰ هزار قربونی میگیره اما غربالگری این مریضی حتی از سرطان پستون هم بحث برانگیزتره. دلیل اون دقیق نبودن تست تشخیص آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) است.

درست مثل غربالگری سرطان پستون، نمی شه به یقین گفت که کدوم یکی از توده‎ها تهاجمی رشد خواهند و کدوم یکی نه.

در بریتانیا برنامه غربالگری ملی واسه سرطان پروستات اجرا نمی شه اما اطلاعات لازم در اختیار افراد قرار میگیره. در صورت تشخیص توده در پروستات، گزینه های مختلفی پیش روی فرد قرار داره؛ جراحی و پرتو درمانی (که عوارضی مثل از دست دادن کنترل ادرار و یا ناتوانی جنسی داره) و یا منتظر موندن و زیر نظر گرفتن توده ها.

پزشکان پس از تشخیص توده در پروستات به جای دخالت و جراحی معمولا بهتر می دونن صبر کنن و ببینن که این توده ها با سرعت رشد کرده و بدخیم هستن و یا در کل بی ضررند.

دکتر وینسنت گناناپراگاسام که یه برنامه پایش غده پروستات رو در یکی از بیمارستانهای شهر کمبریج اداره می کنه میگه: “تحقیقاتی که یه چند وقت پیش در مورد مردان گرفتار به شکلای جور واجور سرطان پروستات انجام شد نشون داد که ضریب زنده موندن این افراد ده سال پس از تشخیص مریضی بین اونایی که جراحی کرده یا نکرده ان فرقی نداشته. مهمترین نکته تحقیقات این بود که جراحی و روشای رادیکال دیگه واسه مردانی که با خطر ناچیز دچار شدن به سرطان روبرو بودن هیچ فایده ای نداشت.”

آزمایشی که تموم متخصصانی که من با اونا صحبت کردم موافق انجام اون هستن و خود اونا هم اونو انجام میدن تست تشخیص سرطان روده است. این پیشرفته ترین آزمایش پزشکی نیس ولی می تونه جون شما رو نجات دهد.

الان آزمایش خون نهفته در مدفوع واسه افراد ۶۰ تا ۷۴ سال هر دو سال انجام می شه و از دو سال پیش هم در سطح محدود واسه افراد بالای ۵۵ سال سیگموئیدوسکوپی (flexible sigmoidoscopy) انجام می شه، یعنی نگاه کردن به داخل روده با به کار گیری یه لوله منعطف دوربین دار./ بی بی سی

.

منبع :

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *